Ukazał się kolejny – dwudziesty czwarty tom, recenzowanego czasopisma naukowego „Studia Lednickie”, wydawanego od 1989 roku przez Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy. Znajdziemy w nim 15 artykułów będących owocem prac specjalistów reprezentujących różne dyscypliny naukowe, zajmujących się materialnymi pozostałościami pochodzącymi z wykopalisk. W najnowszym tomie prezentujemy zarówno wyniki badań archeologicznych prowadzonych ostatnio w dnie jeziora Lednica oraz w stosunkowo nieodległym Biechowie, jak i analizy surowcowe i technologiczne odnoszące się do starszych wczesnośredniowiecznych znalezisk - z pracowni złotniczej w Rybitwach oraz z cmentarzyska w Dziekanowicach. Ważną część tomu stanowią wyniki najnowszych badań antropologicznych prowadzonych na materiałach z cmentarzysk z Ostrowa Lednickiego, Dziekanowic i Giecza.
W kilku krótkich sprawozdaniach przedstawiono wybrane wydarzenia i projekty, które miały miejsce w Muzeum w 2025 roku.
LUDZKA TWARZ Z JEZIORNEJ TONI
Niewątpliwie jednym z najciekawszych znalezisk ostatnich lat, wykraczającym swoim znaczeniem szeroko poza zagadnienia związane z samym Ostrowem Lednickim, jest dębowa belka hakowa, z unikatowym, realistycznie oddanym, przedstawieniem ludzkiej twarzy. Odkryta została przy zachodnim brzegu wyspy, w dnie jeziora Lednica, w rumoszu wału grodu, w trakcie badań podwodnych realizowanych przez zespół Centrum Archeologii Podwodnej UMK w Toruniu. Dodatkowy, wyjątkowy walor tego zabytku, podkreślają wyniki analizy dendrochronologicznej, dzięki której ustalono, że belka ta została wykonana z drzewa ściętego około roku 967.
ŚREDNIOWIECZNA DŁUBANKA
Badania podwodne prowadzone przez ten sam zespół, dostarczyły jeszcze innych, ciekawych znalezisk. Wśród nich jest łódź jednopienna (dłubanka) będąca ósmym znaleziskiem tego typu w lednickim akwenie. Uzupełnia ona największą kolekcję jednostek tego rodzaju pochodzących z jezior z terenu Polski. Znalezisko to daje możliwość do prowadzenia badań porównawczych pozwalających poznać lokalne formy i sposoby wykonania dłubanek w zależności od czasu ich powstania. Dzięki przeprowadzonym badaniom radiowęglowym, ustalono, że łódź znaleziona w 2025 roku pochodzi z XIV-XV w.
O ZŁOTNICTWIE W REJONIE OSTROWA LEDNICKIEGO
Jeden z artykułów koncentruje się na pochodzeniu surowca wykorzystywanego w pracowni złotniczej działającej w XI wieku w Rybitwach na zachodnim brzegu jeziora Lednica. Dzięki badaniom śladów ołowiu znajdujących się na ceramice na tyglach oraz ułamkach naczyń wykorzystywanych wtórnie do oczyszczania metali, ustalono że ołów użyty w pracowni złotniczej w Rybitwach pochodził ze złóż olkuskich. Dodatkowo wykazano, że surowiec srebrny pozyskiwano z przetopionych azjatyckich dirhemów, co potwierdza dotychczasowe ustalenia w zakresie surowca używanego do produkcji ozdób srebrnych wykonanych w stylistyce zachodniosłowiańskiej.
O PEWNYM CIEKAWYM PACIORKU Z DZIEKANOWIC
Badania specjalistyczne wykonane przez Renatę Czech-Błońską dostarczyły niezmiernie ciekawych wniosków odnośnie do jednego niewielkiego paciorka (o średnicy zaledwie 2 mm) znalezionego na cmentarzysku wczesnośredniowiecznym w Dziekanowicach. Znajdował się on w kolii złożonej z ośmiu paciorków wykonanych z różnych surowców. Sporządzony został ze szkła siarczkowo-arsenowego wyroby z tego surowca rejestrowane są na stanowiskach z tego czasu (głównie cmentarzyskach) niezmiernie rzadko i zaliczane są do wyrobów o elitarnym charakterze, traktowane jako elementy darów prestiżowych. W kontekstach grobowych traktuje się je jako przejaw zabiegów apotrapaicznych.
BADANIA NA WCZESNOŚREDNIOWIECZNEJ OSADZIE W BIECHOWIE
Badania przeprowadzone w ostatnim czasie w Biechowie koło Wrześni oddalonym od Ostrowa Lednickiego około 30 km, dostarczyły interesujących danych dotyczących początków kształtowania się tego ośrodka osadniczego. Z odkrytych w obrębie osady przygrodowej obiektów, pochodzi stosunkowo liczny zbiór ułamków naczyń datowanych na 2. i początek 3. ćwierci X w. Ustalenia te pozwoliły wysunąć hipotezę o potencjalnie wcześniejszym powstaniu grodu oddalonego od miejsca badań ok. 160 m, którego datowanie umieszczało się do tej pory dopiero po połowie XI w.
BADANIA ANTROPOLOGICZNE
Wyniki badań antropologicznych przeprowadzonych dla materiałów kostnych pochodzących z cmentarzysk z Ostrowa Lednickiego, Dziekanowic oraz Giecza, przedstawiono w trzech artykułach. W jednym z nich Anna Wrzesińska dokonała charakterystyki szkieletu mężczyzny ze stwierdzoną bakterią Tannerella forsythia powodującą zmiany chorobowe w postaci paradontozy. W anglojęzycznym artykule autorstwa Lauren Hayden, Marty Rychtarskiej, Marka Hubbe i Amandy Agnew przedstawiono przypadek pochówku dziecka zmarłego w wieku 2-4,5 lat, pochowanego na cmentarzysku w Gieczu (stan. 10). Analiza szkieletu wykazała zmiany patologiczne wynikające ze stresu metabolicznego, niedożywienia lub choroby. W pracy Zofii Małek zaprezentowano wyniki analizy przyżyciowej wysokości mieszkańców Giecza w odniesieniu do rezultatów podobnych badań prowadzonych na materiałach z innych cmentarzysk z tego czasu. O tym jak wypadło owo porównanie, przy zastosowaniu dwóch metod stosowanych w antropologii oraz o innych ciekawych tematach poruszonych w pozostałych artykułach, czytelnik może się sam dowiedzieć sięgając do najnowszego tomu Studiów Lednickich.
CENA WYDAWNICTWA - 40 ZŁ
Książki wysyłamy za pobraniem po otrzymaniu zamówienia, które prosimy składać mailowo na adres magazyn@lednica.pl
Koszt przesyłki pobraniowej: 16 zł.
Regulamin sprzedaży wysyłkowej
Wszystkich zainteresowanych zachęcamy do zapoznania się z naszą ofertą wydawniczą.
ZAPRASZAMY DO ZAKUPU!
